Run Wrake, filmavond, theater 't Hoogt Utrecht

Op de elfde editie van het Holland Animation Film Festival in Utrecht draait Rabbit. Een animatiefilm die al bekroond is met diverse prijzen. Run Wrake, de maker, is op dinsdag 31 oktober te gast in het Utrechtse Theater 't Hoogt. Een interessante gast met een al even interessante portfolio.

In tegenstelling tot wat je zou vermoeden, worden er niet alleen films van Run Wrake vertoond. Hij heeft ook een selectie gemaakt van animaties door anderen, die hij inspirerend vindt. Zo'n honderd mensen lijkt dit wel een boeiend programma, zeker ook omdat Run himself de filmpjes zal toelichten in een interview.

Voor degenen die alleen Nederlands spreken is het jammer, want interviewer Martijn van Boven richt zich uitsluitend in het Engels tot het publiek. Er wordt snel van start gegaan met de eerste animatie, Close to the edit, gemaakt door Andy Marhan. De Art of Noise-videoclip knalt van het scherm vanwege de primaire kleuren. De eerste indruk is 'gedateerd', maar de clip is dan ook afkomstig uit 1984. Deze animatie deed de Brit beseffen dat hij animator wilde worden. Close to the edit vertoont duidelijke overeenkomsten met Runs stijl, welke hij overigens ontkent te hebben. 'I don't really have a preference of styles.'

Toch frappant dat er wel een aantal kenmerken te noemen zijn van z'n werk. Gestileerde vormen. Veel rood, geel en blauw. Ruwe kopieereffecten. Absurd en abstract als popart en dadaïsme. In Music for babies zien we deze elementen terug. Objecten die vanuit de verte dichterbij komen, in en uit het scherm stuiteren, zich herhalende patronen. Soms doet het zelfs denken aan Esscher. Vormen die morphen, in onvoorspelbare andere objecten. Mooi is niet het woord, spannend of interessant past beter. De clip doet in geen enkel opzicht denken aan wat je dagelijks op MTV voorbij ziet komen. Run: 'I'm out of touch with music videos nowadays. But when I see them, I find them quited dull.' Inderdaad, vergeleken bij wat we vanavond in 't Hoogt te zien krijgen, stellen de clips van mainstreamartiesten bar weinig voor. Run: 'The sampling culture in music affedted my style. I also like collages.' Oh? Stijl? Precies.

Betty Boop in Snow White (1933) is van een heel ander laken en pak. Minder abstract, sprookjesachtig, duidelijk Disney. Wat Run hier zo in aanspreekt is het duistere en het absurde. Hij vindt het prachtig hoe een clown in een spook verandert.

Het meeste indruk maakt de film van Jan Švankmajer. Dimensions of dialogue is een drieluik waarin steeds twee personages op bizarre wijze met elkaar communiceren. Een ambachtelijke stopmotionfilm waarin tijdens de eerste akte hoofden – gemaakt van levensmiddelen, keukengerei en kantoorartikelen – elkaar opslokken. Er ontstaat een brei van broodkruimels, gebogen aluminium, puntenslijpsel en gebroken stukken liniaal. Waaruit zich dan weer nieuwe hoofden vormen die elkaar verorberen. Geen wonder dat Švankmajer beschouwd wordt als een van de betere animators ter wereld en mensen als Terry Gilliam en Tim Burton inspireerde. Wow, dit is vakwerk!

Waar hebben we nog de computer voor nodig als je op de ouderwetse manier ook zoiets prachtigs kan maken? Run lacht. Eén van de redenen waarom hij de computer is gaan gebruiken voor animaties, is vanwege de hoeveelheid spuitlijm die hij inademde toen hij nog animaties met de hand maakte. Wat serieuzer vervolgt hij dat handwerk natuurlijk veel meer voldoening geeft. Maar computers openen zoveel deuren. After Effects stelt hem in staat zeer complexe, gelaagde films te maken. Martijn van Boven vraagt zich hardop af of de computer niet teveel invloed heeft op het eindresultaat, met al die kant-en-klare filters die er tegenwoordig in ziten. Zijn gesprekspartner is van mening dat je het toch echt zelf in de hand hebt. Een goed idee komt immers niet zomaar uit de computer rollen. Bovendien moet je er wat voor over hebben. 'It takes sitting behind your desk a lot. It's not a career to choose if you like going out.'

Nog zo'n voorbeeld van ideaal computergebruik is Try again today, een videoclip van The Charlatans. De filmmaker vertelt dat het een zogeheten 'pitch' was, een wedstrijd tussen vormgevers/regisseurs die zou beslissen wie de opdracht kreeg. De band wilde geen videoshoot, dus gebruikte hij in plaats daarvan fotomateriaal van de bandleden. De platenmaatschappij zag het idee helemaal zitten en Run won de pitch. Vier weken later was de clip af.

Iets langer is gewerkt aan het sluitstuk van de avond, Rabbit. De animatie kostte een jaar, waarvan er de laatste vier maanden een heel team aan werkte. Eerst kwamen de beelden, toen het geluid. De soundtrack, die door Howie B werd gemaakt, was binnen een paar minuten bedacht, zo vertelt Run. De korte film oogt als een combinatie van een computerspel en een prentenboek: boven elk object of creatuur zweeft de benaming ervan. Wat soms een boom vol woorden is, omdat elk blaadje moet worden aangeduid als 'leaf'. Grappig bedacht, en waarschijnlijk bedoeld om het educatieve aspect te versterken. Om te benadrukken dat je iets van Rabbit kunt leren. Helaas ontkracht Run deze veronderstelling, die bij meerdere mensen in het publiek leeft. De woorden staan er geheel per toeval. De animatie is voortgevloeid uit een aantal stickervellen met afbeeldingen, onder andere die van het konijn. Op de stickers stonden woorden en die woorden zijn klakkeloos overgenomen in de film. 'The images dictated how the story was told, but I guess I had the idea of doing a story about this subject in the back of my mind. It's a simple morality tale about greed. In some cultures it almost seems like a virtue to posess a lot. We all start out as innocent creatures...at least so it seems.'

De ouderwetse tekenstijl van Rabbit spreekt hem aan. 'I like old things. I do tend to like old printing techniques. Grainy, badly copied stuff, it becomes quite abstract.' Geeft hij nu toch toe een eigen stijl te hebben?

Wat mij betreft is het jammer dat de filmavond niet langer duurt. We zien maar vier films van de hand van Run en het interview is weliswaar interessant, maar haalt het beeld van de 'geniale animator' toch een beetje onderuit. Rabbit mag dan in de prijzen zijn gevallen, maar Run heeft er hulp bij gehad en er lag geen goed doordacht idee aan ten grondslag. Wat was dan zijn eigen talentvolle inbreng nog? Ook vind ik het zwak dat hij zich steeds zo op de vlakte houdt, om te benadrukken dat hij heel divers is. Op de vraag voor welke artiest hij graag een video zou willen maken, antwoordt hij weer 'geen voorkeur'. Wat wederom in tegenspraak is met zichzelf, want hij merkte eerder op de avond verschillende keren op dat hij van ritmische animaties houdt.

In elk geval kunnen we alvast uitkijken naar zijn volgende project, wat een animatie met een echt script zal zijn. 'I have always seen the narrative aspect a hindrance, but now I think it's really interesting.' En dan maar hopen dat hij daar wat beter over nadenkt dan bij Rabbit.

Gepubliceerd op Cut.Up.Media, 5 oktober 2006.